درمان متمرکز بر هیجان (EFT)

در این جلسه، دکتر هایدی ام. لوویت به مراجع کمک می‌کند فقدان اخیر ناشی از پایان یک دوستی مهم ــ یا «جداییِ دوستی» ــ را پردازش کند؛ تجربه‌ای که مراجع آن را «دل‌شکستگی» توصیف می‌کند و معتقد است کمتر درباره آن صحبت می‌شود. لوویت به مراجع کمک می‌کند افکار و هیجان‌های مرتبط با این تغییر مهم در رابطه را گردآوری و روشن بیان کند. سپس با استفاده از روش صندلی خالی، فرصتی فراهم می‌شود تا مراجع مستقیماً با دوستِ غایب و قطع‌کننده ارتباط صحبت کند و افکار و احساس‌های حل‌نشده خود را بیان کند. مراجع بعداً صندلی را عوض می‌کند و از جایگاه دوستی که در ذهن خود تصور می‌کند پاسخ می‌دهد؛ فرایندی که امکان دسترسی به زاویه دید متفاوتی نسبت به سکوت و پایان رابطه را ایجاد می‌کند. درمانگر و مراجع از این روش برای کار روی احساس‌های پیچیده مربوط به پایان رابطه، از جمله سوگ، فقدان، خشم، ابهام و نیاز به حل‌وفصل استفاده می‌کنند تا مراجع بتواند به سمت پذیرش بیشتر و حمل بینش‌های جلسه به زندگی روزمره حرکت کند.

در گفت‌وگوی آغازین، دکتر سرین وروار با دکتر لزلی گرینبرگ درباره‌ی درمان متمرکز بر هیجان به‌عنوان رویکردی فراتشخیصی که بر پردازش هیجان تمرکز دارد صحبت می‌کند. سپس گرینبرگ جلسه‌ی اول از دو جلسه را با زنی برگزار می‌کند که به‌عنوان مادر احساس شرم و ناکافی بودن دارد و می‌ترسد با برآورده نکردن انتظارات بالایش، فرزندانش را ناامید کند. گرینبرگ با کار دوصندلی، مراجع را در گفت‌وگویی واقعی با صدای منتقد درونی‌اش قرار می‌دهد و او را به تجربه‌ی عمیق‌تر شرم می‌رساند. مراجع انتظارات بالایش از خود را به تجربه‌های گذشته و پیام‌های خانوادگی پیوند می‌دهد، با خشمش نسبت به خانواده روبه‌رو می‌شود، نیازهایش را بهتر تشخیص می‌دهد و بیان می‌کند، و آشتی میان دو بخش خودش آغاز می‌شود. در پایان، دو درمانگر بخش‌هایی از جلسه را مرور می‌کنند و گرینبرگ بر اهمیت دسترسی به هیجان «در اینجا و اکنونِ» اتاق درمان تأکید می‌کند.

بازسازی امروزی فیلم مشهور «سه رویکرد روان‌درمانی» که در آن «گلوریا» با کارل راجرز، آلبرت الیس و فریتز پرلز جلسه داشت. در این نسخه، یک مراجع واقعی با سه درمانگر برجسته از سه جهت‌گیری نظری کار می‌کند: شناخت‌درمانی با جودیت بک، درمان متمرکز بر هیجان با لزلی گرینبرگ و روان‌درمانی روان‌پویشی با نانسی مک‌ویلیامز. هر درمانگر ابتدا رویکردش را معرفی می‌کند، سپس جلسه‌اش را برگزار می‌کند و در صدای روی تصویر، کارش را شرح می‌دهد. در پایان، سه درمانگر در یک میزگرد درباره‌ی کارشان گفت‌وگو می‌کنند. بینندگان می‌توانند شباهت‌ها و تفاوت‌های کلیدی رویکردهای معاصر و ویژگی‌ها و فنون سه درمانگر برجسته را کنار هم ببینند و مقایسه کنند.

دومین جلسه‌ی دکتر گرینبرگ با همان مراجع. جلسه با بازاندیشی مراجع درباره‌ی جلسه‌ی قبل و ادامه‌ی شرمش درباره‌ی فرزندپروری شروع می‌شود. گرینبرگ از او می‌خواهد یک خاطره‌ی مشخص را بازگو کند تا به هیجان‌های کودکی‌اش نزدیک‌تر شود: روزی که در خانه تنها از خواهر و برادرهایش مراقبت می‌کرد و از خشونت برادرش می‌ترسید. درمانگر بار مسئولیتی را که او در آن ماجرا و در سراسر کودکی‌اش حس می‌کرد کاوش می‌کند. سپس با تکنیک صندلی خالی، مراجع خشم و دلخوری‌اش را نسبت به مادر، به خاطر انتظار آشپزی و نظافت و نگهداری از بچه‌ها، و نسبت به پدر، به خاطر مصرف مواد و سنگین‌تر شدن مسئولیت‌هایش، بیان می‌کند. کم‌کم نگاهش به خودش و والدینش تغییر می‌کند، شرم را رها می‌کند، با سوگِ محروم ماندن از دوست داشتن و دوست داشته شدن تماس می‌گیرد و نیازهایش را به زبان می‌آورد. در گفت‌وگوی پایانی، گرینبرگ و وروار با مرور بخش‌هایی از جلسه نشان می‌دهند که راهبردهای EFT چگونه ابراز شرم، خشم و غم را ممکن کرد.

دکتر لزلی گرینبرگ روند کامل درمان متمرکز بر هیجان را در شش جلسه با یک مراجع نشان می‌دهد. مراجع هم‌زمان با افسردگی، اضطراب و دشواری در رابطه‌ی زناشویی درگیر است. در طول جلسه‌ها، او کم‌کم به صدای درونی خودتردیدش آگاه می‌شود، در برابر آن می‌ایستد و یاد می‌گیرد خودش را آرام کند. این تغییر به او کمک می‌کند از حالت کناره‌گیری، که راه اصلی کنار آمدنش با سختی‌ها بوده، فاصله بگیرد. این اثر بیش از چهار ساعت جلسه‌ی درمانی دارد و یک صدای روی تصویر (voiceover) اضافه که در آن گرینبرگ در حین پیشرفت درمان، روند آن را توضیح می‌دهد. برای دیدن تغییر در طول یک درمان کامل، و نه فقط یک جلسه، منبع بسیار مناسبی است.

سه صاحب‌نظر از سه سنت درمانی، یعنی درمان متمرکز بر هیجان (لزلی گرینبرگ)، روان‌درمانی روان‌پویشی (نورکا مالبرگ) و درمان شناختی‌رفتاری (مایکل تامپکینز)، در یک میزگرد درباره‌ی جایگاه هیجان در کار بالینی گفت‌وگو می‌کنند. آن‌ها با تماشای بخش‌هایی از جلسه‌های درمانی هر رویکرد، شباهت‌ها و تفاوت‌ها را کنار هم می‌گذارند: اهمیت برانگیختگی هیجانی در جلسه، آگاهی درمانگر از هیجان‌های خودش، اینکه هیجان از کجا می‌آید و چگونه مفهوم‌پردازی می‌شود. پرسش محوری گفت‌وگو این است که چرا این مدل‌ها این‌قدر متفاوت شکل گرفته‌اند و آیا می‌توان به یک مدل مشترک رسید. این قسمت پایانی مجموعه‌ی «هیجان در روان‌درمانی» است.