روان‌درمانی روان‌پویشی

اتو کرنبرگ در یک نمایش بالینی از مصاحبهٔ ساختاری، با مراجعی ۴۲ساله گفت‌وگو می‌کند که از تعارض با مدیر جدید، احساس محدودشدن استقلال شغلی و تنش در رابطهٔ زناشویی پس از تولد فرزند سخن می‌گوید. ویدیو نشان می‌دهد چگونه پرسش‌های بالینی به ارزیابی سازمان شخصیت، دفاع‌ها، روابط ابژه و شیوهٔ ادراک خود و دیگران کمک می‌کنند. این ویدیو بخش نخست یک اجرای آموزشی است و برای تشخیص مستقل یا تعمیم به همهٔ مراجعان کافی نیست.

نانسی مک‌ویلیامز چارچوبی برای شناخت شخصیت و ارزیابی روان‌پویشی ارائه می‌کند که تنها به فهرست نشانه‌ها محدود نیست. او تفاوت میان سطوح سازمان شخصیت، پیوستار کارکرد سالم تا مشکلات شدیدتر، کارکرد در سطح مرزی و روان‌پریشانه و شیوهٔ استفاده از این مفاهیم در جلسات درمانی را توضیح می‌دهد. این ویدیو برای آموزش صورت‌بندی مورد و فهم زمینهٔ شخصیتی مراجع مناسب است؛ تشخیص نهایی باید بر پایهٔ ارزیابی جامع بالینی صورت گیرد.

اتو کرنبرگ دشواری‌های درمان مراجعانی را بررسی می‌کند که ویژگی‌های خودشیفتگی یا آسیب‌شناسی شخصیت دارند؛ از جمله تأثیر تصویر خود، دفاع‌های روانی و الگوهای رابطه‌ای بر اتحاد درمانی. او همچنین به ارزیابی شدت اختلالات شخصیت، کارکرد خود و روابط بین‌فردی و برخی رویکردهای درمانی اشاره می‌کند. این گفت‌وگوی آموزشی نباید به این برداشت منجر شود که همهٔ افراد دارای صفات خودشیفتگی یکسان‌اند یا درمان آن‌ها ناممکن است.

در این برنامه آموزشی، دکتر دایانا فوشا، بنیان‌گذار روان‌درمانی پویشی تجربه‌ای شتاب‌یافته (AEDP)، ابتدا درباره سه مؤلفه بنیادی این رویکرد، یعنی دلبستگی و رابطه درمانی، پردازش هیجان و تحول روان‌شناختی، با جان کارلسون گفت‌وگو می‌کند. وی با تأکید بر توانمندی‌های مراجع به‌جای آسیب‌شناسی، از مفهوم «تحول‌گرایی» (Transformance)، ردیابی لحظه‌به‌لحظه تجربه و اهمیت تنظیم سرعت مداخلات متناسب با ظرفیت هیجانی فرد سخن می‌گوید. سپس جلسه‌ای با ویکتور، مردی ۴۴ ساله و نیجریه‌ای‌تبار، نمایش داده می‌شود که زیر بار مسئولیت گسترده مالی و خانوادگی، فشار فرهنگی، احساس رکود، خشم، مشکلات خواب و فرسودگی قرار دارد. درمانگر با تأیید نقاط قوت او، تمرکز بر تجربه بدنی و هیجانی، بررسی خشم نسبت به مادر در فضایی امن و خیالی و پردازش هیجان‌های تازه‌ای مانند احساس دیده‌شدن، سبک‌شدن و رضایت، به مراجع کمک می‌کند نیاز خود به مراقبت از خویش و حق تعیین مرز را به رسمیت بشناسد. در بخش پایانی، فوشا همراه با کارلسون قطعه‌هایی از جلسه را تحلیل و مراحل چهارگانه فرایند AEDP، نشانه‌های تحول، اهمیت دریافت تأیید مثبت و حساسیت به بافت فرهنگی را تشریح می‌کند. این ویدیو همچنین حاوی بحثی درباره افکار آسیب‌رسان و ضرورت پرداختن روشن‌تر به خطر خودکشی در ادامه درمان است.

ادوارد پی. شفرانسکه در این جلسه با رویکردی روان‌پویشی کار می‌کند که باورهای مذهبی و معنویت مراجع را در فهم تعارض‌های روان‌شناختی وارد می‌کند و بر اهمیت اتحاد درمانی و بررسی تجربه‌های گذشته‌ای تأکید دارد که توانایی فرد را برای زندگی اصیل و ایجاد تغییر محدود کرده‌اند. مراجع زنی دانشگاهی است که در محیطی عمدتاً انجیلی زندگی و تدریس می‌کند. ریشه‌های کاتولیک رومی و باورهای فمینیستی او با برخی نگرش‌های مذهبی، فرهنگی و جنسیتی اطرافش تعارض پیدا کرده و این ناهمخوانی، احساس خشم، انزجار، محدودشدن و شناخته‌نشدن را در او برانگیخته است. شفرانسکه به او کمک می‌کند لایه‌های هیجانی این تعارض را بررسی کند، از تفاوت‌های دینی و فرهنگی به تجربه شخصی‌ترِ پذیرفته‌نشدن و محصورشدن برسد، و نقش روابط صمیمانه، انتخاب‌های حرفه‌ای و نیاز به تعلق را در این احساس‌ها ببیند. در پایان، مراجع روشن‌تر می‌بیند که خشم او فقط متوجه محیط بیرونی نیست و با تجربه‌های شخصی‌ترِ ناامیدی، رنج و نیاز به آزادی و اصالت نیز پیوند دارد.

ادوارد پی. شفرانسکه در این جلسه با رویکردی روان‌پویشی کار می‌کند که باورهای مذهبی و معنویت مراجع را به‌عنوان بخشی از فهم تعارض‌های روان‌شناختی وارد فرایند درمان می‌کند و بر نقش اتحاد درمانی در فراهم‌کردن فضایی برای بررسی تجربه‌های گذشته تأکید دارد. مراجع، زن ۲۶ ساله‌ای است که در حوزه جوانان یک کلیسا فعالیت می‌کند و از فاصله میان ارزش‌ها و شور معنوی خود با آنچه در میان کارکنان و داوطلبان کلیسا تجربه می‌کند، احساس سرخوردگی و تنهایی دارد. او در عین تمایل به دفاع صریح‌تر از باورهایش، از مواجهه، ردشدن و جدی گرفته‌نشدن می‌ترسد. شفرانسکه این ترس را به تجربه‌های پیشین او با پدرش پس از طلاق والدین پیوند می‌دهد؛ تجربه‌هایی که در آن‌ها بیان هیجان‌هایش اغلب بیش‌ازحد یا نامعتبر تلقی می‌شد. در ادامه، آن‌ها بررسی می‌کنند که چگونه این الگوی قدیمی در موقعیت‌های کنونیِ کلیسا بازفعال می‌شود و چگونه شناخت ترس، خشم و ارزش‌های معنوی می‌تواند به مراجع کمک کند با اصالت و آزادی بیشتری از خود، باورها و نیازهایش سخن بگوید.

ادوارد پی. شفرانسکی در این جلسه از رویکرد روان‌پویشی استفاده می‌کند و باورهای دینی و معنویت مراجع را به‌عنوان بخشی از فرایند فهم و حل تعارض‌های او وارد درمان می‌کند. مراجع زنی آفریقایی‌تبار و آمریکایی است که به‌تازگی از همسرش جدا شده و در دوران ازدواج، از جمله هنگام بارداری، آزار کلامی و هیجانی را تجربه کرده است. او از یک سو نسبت به همسر سابقش خشم، رنجش و احساس آسیب‌دیدگی دارد و از سوی دیگر، بر پایه تربیت دینی خود احساس می‌کند باید او را ببخشد؛ تعارضی که با احساس گناه و نگرانی‌های معنوی همراه شده است. درمانگر با بررسی تجربه‌های کودکی مراجع از بخشش، معنای باورهای مذهبی، الگوهای خانوادگی همسر سابق و نقش اجتناب در حفظ رنجش، به او کمک می‌کند میان بخشش و انکار خشم تمایز بگذارد. با بازنگری در پیشینه خانوادگی همسر سابق، مراجع به درک و همدلی بیشتری نسبت به منشأ برخی رفتارهای او می‌رسد و امکان تازه‌ای برای بخشش و رهاشدن از رنجش پیدا می‌کند.

بازسازی امروزی فیلم مشهور «سه رویکرد روان‌درمانی» که در آن «گلوریا» با کارل راجرز، آلبرت الیس و فریتز پرلز جلسه داشت. در این نسخه، یک مراجع واقعی با سه درمانگر برجسته از سه جهت‌گیری نظری کار می‌کند: شناخت‌درمانی با جودیت بک، درمان متمرکز بر هیجان با لزلی گرینبرگ و روان‌درمانی روان‌پویشی با نانسی مک‌ویلیامز. هر درمانگر ابتدا رویکردش را معرفی می‌کند، سپس جلسه‌اش را برگزار می‌کند و در صدای روی تصویر، کارش را شرح می‌دهد. در پایان، سه درمانگر در یک میزگرد درباره‌ی کارشان گفت‌وگو می‌کنند. بینندگان می‌توانند شباهت‌ها و تفاوت‌های کلیدی رویکردهای معاصر و ویژگی‌ها و فنون سه درمانگر برجسته را کنار هم ببینند و مقایسه کنند.

سه صاحب‌نظر از سه سنت درمانی، یعنی درمان متمرکز بر هیجان (لزلی گرینبرگ)، روان‌درمانی روان‌پویشی (نورکا مالبرگ) و درمان شناختی‌رفتاری (مایکل تامپکینز)، در یک میزگرد درباره‌ی جایگاه هیجان در کار بالینی گفت‌وگو می‌کنند. آن‌ها با تماشای بخش‌هایی از جلسه‌های درمانی هر رویکرد، شباهت‌ها و تفاوت‌ها را کنار هم می‌گذارند: اهمیت برانگیختگی هیجانی در جلسه، آگاهی درمانگر از هیجان‌های خودش، اینکه هیجان از کجا می‌آید و چگونه مفهوم‌پردازی می‌شود. پرسش محوری گفت‌وگو این است که چرا این مدل‌ها این‌قدر متفاوت شکل گرفته‌اند و آیا می‌توان به یک مدل مشترک رسید. این قسمت پایانی مجموعه‌ی «هیجان در روان‌درمانی» است.