سوگ

در جلسهٔ دوم از مجموعهٔ شش‌جلسه‌ای روان‌درمانی مشارکتی مراجع‌محور، دکتر دیوید جی. کین با مراجع بزرگسالی به نام جینی گفت‌وگو می‌کند که در آستانهٔ طلاق قرار دارد. مراجع از تنش‌های خانوادگی پس از بیماری همسر، تهدیدهای پسر هفده‌ساله، تعارض دربارهٔ مصرف الکل، نگرانی برای فرزندان و احساس ازدست‌دادنِ رابطه و آیندهٔ مشترک سخن می‌گوید. درمانگر با بازتاب همدلانه و کاوش تجربهٔ شخصی مراجع، به احساس طردشدگی، خشم، اندوه، سوگِ رابطه و دشواری مراقبت از خود می‌پردازد. در پایان، بر اهمیت اختصاص زمان و فضای امن برای تجربهٔ احساسات و سوگواری در مسیر گذار از جدایی تأکید می‌شود. این چکیده ناظر به محتوای جلسه است و به معنای تشخیص‌گذاری برای هیچ‌یک از اعضای خانواده نیست.

در این قسمت از پادکست Freedom Pact، اروین دی. یالوم، روان‌پزشک، نویسنده و از چهره‌های برجسته روان‌درمانی وجودی، درباره مرگ، عشق، سوگ و پرسش از آنچه در پایان زندگی اهمیت دارد گفت‌وگو می‌کند. محور شخصی این مصاحبه، زندگی مشترک او با مریلین یالوم و مواجهه آن‌ها با بیماری پیشرفته، پایان زندگی و فقدان است. گفت‌وگو به کتاب مشترک آن‌ها با عنوان «A Matter of Death and Life» نیز ارتباط دارد. بر پایه توضیحات رسمی منتشرکننده، موضوعات مصاحبه شامل رابطه دیرپای اروین و مریلین، دشواری‌های دوران بیماری و مراقبت، مداخله پزشکی در پایان زندگی با درخواست بیمار، کنارآمدن با سوگ، کاستن از حسرت‌های زندگی و تلاش برای زیستنی معنادار است. این مباحث از منظر روان‌شناسی وجودی به مسائلی چون فناپذیری، عشق، ارتباط انسانی، مسئولیت فردی و معنای زندگی پیوند می‌خورند. این اثر گفت‌وگویی زندگی‌نامه‌ای و تأملی است، نه جلسه درمان، توصیه درمانی فردی یا راهنمای اقدامات پایان زندگی. فهرست موضوعات از توضیحات ناشر و نمایه پادکست استخراج شده است؛ چون متن کامل ویدیوی مشخص ارائه نشده، فصل‌بندی دقیقه‌ای و نقل‌قول‌های دقیق به گفتار یالوم نسبت داده نشده‌اند. تاریخ ۲۶ مارس ۲۰۲۱ زمان انتشار اپیزود است و تاریخ دقیق ضبط مشخص نیست.

این ویدیوی آموزشی، بخش سوم از مجموعه سه‌بخشی «درک و شناخت روان‌درمانی گروهی» و گفت‌وگویی با اروین د. یالوم درباره مبانی نظری و جنبه‌های عملی گروه‌درمانی است. در این مصاحبه، یالوم از عوامل درمان‌بخش در گروه، انتخاب اعضا، مشکلات مربوط به ترک گروه و همکاری با هم‌رهبر گروه سخن می‌گوید. همچنین به تجربه‌ها و تأثیرهای نخستین سال‌های زندگی حرفه‌ای خود، تربیت گروه‌درمانگران، رویکرد وجودی، اضطراب مرگ و پژوهش‌های مرتبط با سوگ می‌پردازد. طبق معرفی فروشگاه فکر بنیان و سایت رسمی یالوم، این گفت‌وگو برای فهم عمیق‌ترِ منطق مداخلات گروهی و آموزش نظری و حرفه‌ای گروه‌درمانی طراحی شده است. بر خلاف بخش دوم مجموعه، این اثر مصاحبه آموزشی است و در منابع ارائه‌شده نمایش یک جلسه درمانی مستقل برای آن ذکر نشده است.

در این جلسه، دکتر هایدی ام. لوویت به مراجع کمک می‌کند فقدان اخیر ناشی از پایان یک دوستی مهم ــ یا «جداییِ دوستی» ــ را پردازش کند؛ تجربه‌ای که مراجع آن را «دل‌شکستگی» توصیف می‌کند و معتقد است کمتر درباره آن صحبت می‌شود. لوویت به مراجع کمک می‌کند افکار و هیجان‌های مرتبط با این تغییر مهم در رابطه را گردآوری و روشن بیان کند. سپس با استفاده از روش صندلی خالی، فرصتی فراهم می‌شود تا مراجع مستقیماً با دوستِ غایب و قطع‌کننده ارتباط صحبت کند و افکار و احساس‌های حل‌نشده خود را بیان کند. مراجع بعداً صندلی را عوض می‌کند و از جایگاه دوستی که در ذهن خود تصور می‌کند پاسخ می‌دهد؛ فرایندی که امکان دسترسی به زاویه دید متفاوتی نسبت به سکوت و پایان رابطه را ایجاد می‌کند. درمانگر و مراجع از این روش برای کار روی احساس‌های پیچیده مربوط به پایان رابطه، از جمله سوگ، فقدان، خشم، ابهام و نیاز به حل‌وفصل استفاده می‌کنند تا مراجع بتواند به سمت پذیرش بیشتر و حمل بینش‌های جلسه به زندگی روزمره حرکت کند.

روندا اِن. گلدمن در جلسه دوم از این مجموعه دو جلسه‌ای، ابتدا برداشت‌ها و تأملات مراجع پس از جلسه نخست را مرور می‌کند و سپس با استفاده دوباره از تکنیک دو صندلی، فرایند هیجانی او را عمیق‌تر می‌سازد. مراجع درمی‌یابد که خشمِ مسلط نسبت به پدر، لایه‌هایی از ترس، درد، نیاز به فهمیده‌شدن و باورهای منفیِ درونی‌شده درباره ارزشمندی خود را پوشانده است. در گفت‌وگوی تجربه‌ای با تصویر پدر و سپس با بخش خودمحافظِ درونی، پیام‌های تحقیرکننده و بازدارنده بازسازی و پردازش می‌شوند. کار درمانی به تدریج به موضعی توانمندتر می‌رسد که در آن مراجع مسئولیت این پیام‌ها را از خود جدا می‌کند، احساس می‌کند می‌تواند از آسیب‌پذیری و پیامدهای مواجهه مراقبت کند و بار قضاوت و ترس را به منبع آن بازگرداند. در بخش پایانی، توجه از خشم و ترس به سوگِ رابطه پدرـپسریِ ازدست‌رفته و پذیرش این واقعیت معطوف می‌شود. این فرایند بر اصول درمان متمرکز بر هیجان، از جمله پردازش تجربه‌ای، تحول هیجانی، گسترش خودپنداره و حل‌وفصل هیجانی استوار است.

دومین جلسه‌ی دکتر گرینبرگ با همان مراجع. جلسه با بازاندیشی مراجع درباره‌ی جلسه‌ی قبل و ادامه‌ی شرمش درباره‌ی فرزندپروری شروع می‌شود. گرینبرگ از او می‌خواهد یک خاطره‌ی مشخص را بازگو کند تا به هیجان‌های کودکی‌اش نزدیک‌تر شود: روزی که در خانه تنها از خواهر و برادرهایش مراقبت می‌کرد و از خشونت برادرش می‌ترسید. درمانگر بار مسئولیتی را که او در آن ماجرا و در سراسر کودکی‌اش حس می‌کرد کاوش می‌کند. سپس با تکنیک صندلی خالی، مراجع خشم و دلخوری‌اش را نسبت به مادر، به خاطر انتظار آشپزی و نظافت و نگهداری از بچه‌ها، و نسبت به پدر، به خاطر مصرف مواد و سنگین‌تر شدن مسئولیت‌هایش، بیان می‌کند. کم‌کم نگاهش به خودش و والدینش تغییر می‌کند، شرم را رها می‌کند، با سوگِ محروم ماندن از دوست داشتن و دوست داشته شدن تماس می‌گیرد و نیازهایش را به زبان می‌آورد. در گفت‌وگوی پایانی، گرینبرگ و وروار با مرور بخش‌هایی از جلسه نشان می‌دهند که راهبردهای EFT چگونه ابراز شرم، خشم و غم را ممکن کرد.