تنظیم هیجان

در جلسه پنجم از مجموعه شش‌جلسه‌ای «روان‌درمانی مشارکتی مراجع‌محور برای طلاق»، دکتر دیوید جی. کین با جنی درباره تنظیم خشم، امنیت فرزندان و دشواری‌های ارتباط با همسری که در آستانه جدایی از اوست گفت‌وگو می‌کند. جنی از مواردی سخن می‌گوید که به‌گفته او، همسرش در مراقبت از فرزندان کوتاهی کرده است؛ از جمله بردن پسر دوازده‌ساله دارای آلرژی شدید به بادام‌زمینی به رستورانی با مواجهه گسترده با بادام‌زمینی. درمانگر در کنار تصدیق نگرانی‌های او، توان تصمیم‌گیری فرزندان، راه‌های درخواست کمک، شبکه حمایت خانوادگی و اجتماعی و ضرورت بررسی گزینه‌های ایمن را مطرح می‌کند. بخش دیگری از جلسه به خشم، پذیرش محدودیت کنترل بر رفتار همسر، تمایز پذیرش از تحمل منفعلانه، دعا، گفت‌وگو با دوستان، طنز و پذیرش کمک اختصاص دارد. گفت‌وگو با تأکید بر بازتاب توانمندی‌های جنی، برنامه‌ریزی برای زندگی تازه و نقش امید و حمایت در سازگاری با طلاق پایان می‌یابد. این متن خلاصه محتوای ارائه‌شده در صفحه APA و گفت‌وگوهای ارسالی است، نه تأیید مستقل رفتارهای گزارش‌شده یا تشخیص بالینی اعضای خانواده.

لزلی گرینبرگ مبانی درمان متمرکز بر هیجان را توضیح می‌دهد و نقش پردازش هیجانی را در تغییر روان‌شناختی بررسی می‌کند. این کلاس آموزشی به شیوهٔ شناسایی هیجان‌های اولیه و ثانویه، کار با تجربهٔ هیجانی، شکل‌دهی روایت‌های تازه و اهمیت حضور، همدلی و پاسخ‌دهی درمانگر می‌پردازد. منظور از این روش، درمان متمرکز بر هیجانِ فردی است و نباید آن را بی‌تمایز با زوج‌درمانی هیجان‌مدار یکی دانست.

در این برنامه ویدیویی، دکتر کارن کرانز شیوه خود را در روان‌درمانی پویشی تجربه‌ای شتاب‌یافته (AEDP) در نخستین جلسه با یک مراجع نشان می‌دهد. در AEDP، ورود هیجانی مراجع به رابطه درمانی و شکل‌دادن به دلبستگی ایمن با درمانگری قابل‌اعتماد اهمیت اساسی دارد؛ رابطه‌ای که با تنظیم هیجان در تعامل دو‌نفره و کاهش تجربه تنها ماندن مراجع در برابر هیجان‌های دشوار، به‌صورت مشترک ساخته می‌شود. رویکرد دکتر کرانز علاوه بر مشکلات و نشانه‌ها، بر پیامدهای شفابخش و ظرفیت‌های تحول تأکید می‌کند. در این رابطه امن، مراجع تشویق می‌شود تجربه‌ای درونی و تحول‌آفرین را آغاز کند و هیجان‌هایی را بشناسد و ابراز کند که پیش‌تر به‌تنهایی تجربه‌کردن آن‌ها برایش بیش از حد طاقت‌فرسا بوده است. در نمایش بالینی، دکتر کرانز با تمرکز بر سازوکارهای عصب‌زیستی تحول، به مراجع کمک می‌کند به تجربه‌ای تازه از ارتباط امن، پردازش هیجان و امکان تغییر شفابخش نزدیک شود. ویدیو علاوه بر جلسه کامل، مصاحبه آغازین و تحلیل آموزشی قسمت‌هایی از جلسه را دربر می‌گیرد.

در این ویدیو، دکتر جی. کریستوفر موران و دکتر کاترین یوبنکس درباره یکی از چالش‌های رایج روان‌درمانی، یعنی گسست در اتحاد درمانی، و چگونگی عبور از آن به‌سوی پیامد درمانی مطلوب گفت‌وگو می‌کنند. گسست اتحاد درمانی، که گاه آشکار و پرتنش و گاه ظریف است، به افزایش تنش یا تعارض میان خواسته‌ها یا نیازهای درمانگر و مراجع اشاره دارد؛ از جمله اختلاف‌نظر درباره تکالیف و فعالیت‌های درمان یا آسیب‌دیدن پیوند عاطفی میان درمانگر و مراجع. آن‌ها نمونه‌هایی از این گسست‌ها را بررسی می‌کنند و شیوه‌های ترمیم آن‌ها را توضیح می‌دهند، از جمله اینکه درمانگر چگونه هیجان‌های خود را تنظیم کند و در برابر گسست‌ها پاسخی سازنده بدهد. این متخصصان رویکردی عمل‌گرایانه و تلفیقی به کار با گسست‌های اتحاد درمانی پیشنهاد می‌کنند که درمانگران با رویکردهای نظری مختلف می‌توانند از آن بهره ببرند. نقش مراجعان در نمایش‌های این ویدیو را بازیگران ایفا می‌کنند.

در گفت‌وگوی آغازین، دکتر سرین وروار با دکتر لزلی گرینبرگ درباره‌ی درمان متمرکز بر هیجان به‌عنوان رویکردی فراتشخیصی که بر پردازش هیجان تمرکز دارد صحبت می‌کند. سپس گرینبرگ جلسه‌ی اول از دو جلسه را با زنی برگزار می‌کند که به‌عنوان مادر احساس شرم و ناکافی بودن دارد و می‌ترسد با برآورده نکردن انتظارات بالایش، فرزندانش را ناامید کند. گرینبرگ با کار دوصندلی، مراجع را در گفت‌وگویی واقعی با صدای منتقد درونی‌اش قرار می‌دهد و او را به تجربه‌ی عمیق‌تر شرم می‌رساند. مراجع انتظارات بالایش از خود را به تجربه‌های گذشته و پیام‌های خانوادگی پیوند می‌دهد، با خشمش نسبت به خانواده روبه‌رو می‌شود، نیازهایش را بهتر تشخیص می‌دهد و بیان می‌کند، و آشتی میان دو بخش خودش آغاز می‌شود. در پایان، دو درمانگر بخش‌هایی از جلسه را مرور می‌کنند و گرینبرگ بر اهمیت دسترسی به هیجان «در اینجا و اکنونِ» اتاق درمان تأکید می‌کند.

دنیل گلمن در این ویدیو مدل چهارحوزه‌ای هوش هیجانی را توضیح می‌دهد: خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی و مدیریت روابط. او نشان می‌دهد که هوش هیجانی فقط شناخت احساسات نیست، بلکه مجموعه‌ای از شایستگی‌های قابل یادگیری است که بر نحوه تنظیم هیجان، درک دیگران، مدیریت تعارض و کیفیت روابط اثر می‌گذارند. یکی از پیام‌های محوری ویدیو این است که برخلاف IQ که نسبتاً پایدار است، مهارت‌های هوش هیجانی در طول زندگی قابل رشد و تقویت‌اند. University of York

چرا بعضی افراد با وجود هوش شناختی بالا، هرگز به رهبران تأثیرگذاری تبدیل نمی‌شوند؟ دنیل گلمن، روان‌شناس و نویسنده کتاب مشهور «هوش هیجانی»، در این گفت‌وگو توضیح می‌دهد که چرا پس از رسیدن افراد به یک سطح مشخص از توانایی شناختی، این هوش هیجانی (Emotional Intelligence) است که می‌تواند تفاوت میان یک عملکرد معمولی و عملکردی برجسته را رقم بزند. گلمن هوش هیجانی را مجموعه‌ای از مهارت‌های آموختنی می‌داند که در چهار حوزه اصلی قرار می‌گیرند: • خودآگاهی (Self-Awareness): شناخت هیجان‌ها و تأثیر آن‌ها بر افکار، ادراک و رفتار • خودمدیریتی (Self-Management): توانایی تنظیم خشم، اضطراب و سایر هیجان‌ها • آگاهی اجتماعی و همدلی (Social Awareness & Empathy): درک تجربه، افکار و احساسات دیگران • مدیریت روابط (Relationship Management): توانایی برقراری ارتباط مؤثر، مدیریت تعارض و ایجاد روابط مبتنی بر اعتماد یکی از نکات مهم این گفت‌وگو این است که برخلاف IQ، هوش هیجانی تا حد زیادی آموختنی و قابل‌تغییر است. گلمن با توضیح مفهوم انعطاف‌پذیری عصبی یا Neuroplasticity نشان می‌دهد که چگونه تمرین مداوم رفتارهایی مانند گوش‌دادن فعال می‌تواند به‌تدریج الگوهای رفتاری ما را تغییر دهد. بخش مهم دیگری از این ویدیو به هوش هیجانی در رهبری و مدیریت اختصاص دارد. گلمن توضیح می‌دهد که هیجان‌های رهبر به اعضای تیم منتقل می‌شوند و وضعیت هیجانی مدیر می‌تواند بر انگیزه، احساس امنیت، عملکرد و حتی ماندگاری کارکنان در یک سازمان اثر بگذارد. در پایان، او با روایت داستان یک راننده اتوبوس در نیویورک نشان می‌دهد که چگونه داشتن احساس معنا، توجه به دیگران و کیفیت رابطه انسانی می‌تواند حتی ساده‌ترین نقش‌های شغلی را به تجربه‌ای اثرگذار تبدیل کند. این ویدیو فقط درباره مدیریت و رهبری نیست؛ درباره مهارتی است که در روابط عاطفی، فرزندپروری، درمان، آموزش و تقریباً تمام جنبه‌های زندگی انسانی اهمیت دارد. 🎙 Daniel Goleman موضوع: Emotional Intelligence, Leadership & Relationships زیرنویس و ترجمه فارسی برای مخاطبان فکر بنیان تهیه شده است. 🌐 fekrbonyan.com #هوش_هیجانی #دنیل_گلمن #روانشناسی #رهبری #مدیریت #همدلی #خودآگاهی #تنظیم_هیجان #EmotionalIntelligence #DanielGoleman

سه صاحب‌نظر از سه سنت درمانی، یعنی درمان متمرکز بر هیجان (لزلی گرینبرگ)، روان‌درمانی روان‌پویشی (نورکا مالبرگ) و درمان شناختی‌رفتاری (مایکل تامپکینز)، در یک میزگرد درباره‌ی جایگاه هیجان در کار بالینی گفت‌وگو می‌کنند. آن‌ها با تماشای بخش‌هایی از جلسه‌های درمانی هر رویکرد، شباهت‌ها و تفاوت‌ها را کنار هم می‌گذارند: اهمیت برانگیختگی هیجانی در جلسه، آگاهی درمانگر از هیجان‌های خودش، اینکه هیجان از کجا می‌آید و چگونه مفهوم‌پردازی می‌شود. پرسش محوری گفت‌وگو این است که چرا این مدل‌ها این‌قدر متفاوت شکل گرفته‌اند و آیا می‌توان به یک مدل مشترک رسید. این قسمت پایانی مجموعه‌ی «هیجان در روان‌درمانی» است.