تکنیک صندلی خالی

در این جلسه، دکتر هایدی ام. لوویت به مراجع کمک می‌کند فقدان اخیر ناشی از پایان یک دوستی مهم ــ یا «جداییِ دوستی» ــ را پردازش کند؛ تجربه‌ای که مراجع آن را «دل‌شکستگی» توصیف می‌کند و معتقد است کمتر درباره آن صحبت می‌شود. لوویت به مراجع کمک می‌کند افکار و هیجان‌های مرتبط با این تغییر مهم در رابطه را گردآوری و روشن بیان کند. سپس با استفاده از روش صندلی خالی، فرصتی فراهم می‌شود تا مراجع مستقیماً با دوستِ غایب و قطع‌کننده ارتباط صحبت کند و افکار و احساس‌های حل‌نشده خود را بیان کند. مراجع بعداً صندلی را عوض می‌کند و از جایگاه دوستی که در ذهن خود تصور می‌کند پاسخ می‌دهد؛ فرایندی که امکان دسترسی به زاویه دید متفاوتی نسبت به سکوت و پایان رابطه را ایجاد می‌کند. درمانگر و مراجع از این روش برای کار روی احساس‌های پیچیده مربوط به پایان رابطه، از جمله سوگ، فقدان، خشم، ابهام و نیاز به حل‌وفصل استفاده می‌کنند تا مراجع بتواند به سمت پذیرش بیشتر و حمل بینش‌های جلسه به زندگی روزمره حرکت کند.

دکتر روندا اِن. گلدمن در نخستین جلسه از این مجموعه دو جلسه‌ای، با استفاده از درمان متمرکز بر هیجان و تکنیک دو صندلی به تروماهای دوران کودکی، خودانتقادگری و هیجان‌های پیچیده و پردازش‌نشده مراجع می‌پردازد. درمانگر ابتدا به مراجع کمک می‌کند منشأ پیام‌های انتقادی درونی را در تجربه‌های کودکی و رابطه با پدر شناسایی کند. سپس از طریق جابه‌جایی میان صندلی‌ها، مراجع با نسخه نوجوان خود و بعد با بازنمایی درونی‌شده پدر وارد گفت‌وگو می‌شود. این فرایند به دسترسی تدریجی به غم، خشم، ترس و نیاز به فهمیده‌شدن و مراقبت منجر می‌شود. در پایان جلسه، مراجع می‌تواند خشم خود را آشکارتر بیان کند و ارتباط میان ترس، خاموشی، احساس بی‌قدرتی و خودانتقادگری را روشن‌تر ببیند؛ فرایندی که زمینه را برای ادامه کار هیجانی در جلسه دوم فراهم می‌کند.

روندا اِن. گلدمن در جلسه دوم از این مجموعه دو جلسه‌ای، ابتدا برداشت‌ها و تأملات مراجع پس از جلسه نخست را مرور می‌کند و سپس با استفاده دوباره از تکنیک دو صندلی، فرایند هیجانی او را عمیق‌تر می‌سازد. مراجع درمی‌یابد که خشمِ مسلط نسبت به پدر، لایه‌هایی از ترس، درد، نیاز به فهمیده‌شدن و باورهای منفیِ درونی‌شده درباره ارزشمندی خود را پوشانده است. در گفت‌وگوی تجربه‌ای با تصویر پدر و سپس با بخش خودمحافظِ درونی، پیام‌های تحقیرکننده و بازدارنده بازسازی و پردازش می‌شوند. کار درمانی به تدریج به موضعی توانمندتر می‌رسد که در آن مراجع مسئولیت این پیام‌ها را از خود جدا می‌کند، احساس می‌کند می‌تواند از آسیب‌پذیری و پیامدهای مواجهه مراقبت کند و بار قضاوت و ترس را به منبع آن بازگرداند. در بخش پایانی، توجه از خشم و ترس به سوگِ رابطه پدرـپسریِ ازدست‌رفته و پذیرش این واقعیت معطوف می‌شود. این فرایند بر اصول درمان متمرکز بر هیجان، از جمله پردازش تجربه‌ای، تحول هیجانی، گسترش خودپنداره و حل‌وفصل هیجانی استوار است.

در گفت‌وگوی آغازین، دکتر سرین وروار با دکتر لزلی گرینبرگ درباره‌ی درمان متمرکز بر هیجان به‌عنوان رویکردی فراتشخیصی که بر پردازش هیجان تمرکز دارد صحبت می‌کند. سپس گرینبرگ جلسه‌ی اول از دو جلسه را با زنی برگزار می‌کند که به‌عنوان مادر احساس شرم و ناکافی بودن دارد و می‌ترسد با برآورده نکردن انتظارات بالایش، فرزندانش را ناامید کند. گرینبرگ با کار دوصندلی، مراجع را در گفت‌وگویی واقعی با صدای منتقد درونی‌اش قرار می‌دهد و او را به تجربه‌ی عمیق‌تر شرم می‌رساند. مراجع انتظارات بالایش از خود را به تجربه‌های گذشته و پیام‌های خانوادگی پیوند می‌دهد، با خشمش نسبت به خانواده روبه‌رو می‌شود، نیازهایش را بهتر تشخیص می‌دهد و بیان می‌کند، و آشتی میان دو بخش خودش آغاز می‌شود. در پایان، دو درمانگر بخش‌هایی از جلسه را مرور می‌کنند و گرینبرگ بر اهمیت دسترسی به هیجان «در اینجا و اکنونِ» اتاق درمان تأکید می‌کند.

دومین جلسه‌ی دکتر گرینبرگ با همان مراجع. جلسه با بازاندیشی مراجع درباره‌ی جلسه‌ی قبل و ادامه‌ی شرمش درباره‌ی فرزندپروری شروع می‌شود. گرینبرگ از او می‌خواهد یک خاطره‌ی مشخص را بازگو کند تا به هیجان‌های کودکی‌اش نزدیک‌تر شود: روزی که در خانه تنها از خواهر و برادرهایش مراقبت می‌کرد و از خشونت برادرش می‌ترسید. درمانگر بار مسئولیتی را که او در آن ماجرا و در سراسر کودکی‌اش حس می‌کرد کاوش می‌کند. سپس با تکنیک صندلی خالی، مراجع خشم و دلخوری‌اش را نسبت به مادر، به خاطر انتظار آشپزی و نظافت و نگهداری از بچه‌ها، و نسبت به پدر، به خاطر مصرف مواد و سنگین‌تر شدن مسئولیت‌هایش، بیان می‌کند. کم‌کم نگاهش به خودش و والدینش تغییر می‌کند، شرم را رها می‌کند، با سوگِ محروم ماندن از دوست داشتن و دوست داشته شدن تماس می‌گیرد و نیازهایش را به زبان می‌آورد. در گفت‌وگوی پایانی، گرینبرگ و وروار با مرور بخش‌هایی از جلسه نشان می‌دهند که راهبردهای EFT چگونه ابراز شرم، خشم و غم را ممکن کرد.